Tijdens de 39ste editie van het internationale festival van Angoulême lieten de Vlamingen meer dan ooit van zich spreken. De auteurs Brecht Evens en Olivier Schrauwen waren, net als vorig jaar, genomineerd voor prestigieuze prijzen, het jaarlijkse Vlaams feest was een succes en de Vlamingen waren alomtegenwoordig in de Franse pers. Het Vlaams Fonds voor de Letteren (VFL) blikt terug op een succesvol festival.

In 2009 was Vlaanderen gastland op het belangrijkste stripfestival in Europa. Het duurde niet lang voor iedereen het had over het werk van de jonge Brecht Evens, een van de 20 stripauteurs die het VFL presenteerde in de centrale tentoonstelling ‘Ceci n’est pas la BD flamande’. Ook Olivier Schrauwen, wiens ‘My boy’ op dat moment al vertaald was in het Frans, het Fins en het Duits, was een van de meest opgemerkte stripauteurs in de gesmaakte expo.

Sinds Evens vorig jaar in Angoulême al de Prix de l’Audace kreeg voor de Franse vertaling van ‘Ergens waar je niet wil zijn’ (Oogachtend), is hij internationaal helemaal gelanceerd. Het boek is behalve in Frankrijk ook verschenen in Canada, Groot-Brittannië, Duitsland en Spanje, en komt in het voorjaar nog uit in Korea. De meeste van Evens’ uitgevers tekenden ook al voor het genomineerde ‘De liefhebbers’, dat ongetwijfeld de interesse zal wekken in nog veel andere landen.

Evens, nog altijd maar 25, heeft de allure van een ster bij het Franse en internationale strippubliek. Aan zijn tafeltje bij de Franse uitgever Actes Sud en op de Vlaamse stand was het lang aanschuiven om een boek door hem te laten signeren. In totaal werden er van ‘Les amateurs’ al 6.500 exemplaren verkocht, waardoor de titel meteen aan een tweede druk toe is. Actes Sud verkocht op het festival 200 exemplaren van het gelauwerde album, op de Vlaamse stand gingen nog meer dan honderd extra exemplaren over de toonbank.

Dat er op vrijdag een bijzonder lovend artikel in de krant ‘Le Monde’ verscheen, had daar vast ook iets mee te maken. Daarin staat dat het niet simpel geweest moet zijn voor de jury om een keuze te maken uit de 5.000 titels die dit jaar in het Frans verschenen zijn. Vervolgens worden enkele titels opgenoemd die volgens de krant kans maken op een prijs, zoals ‘Habibi’ van Craig Thompson en ‘Les Ignorants’ van Etienne Davodeau. “Maar je mag zeker ‘Les Amateurs’ niet missen van de Belg Brecht Evens. … Dit is het soort boek dat je begint te doorbladeren in de boekhandel en vervolgens niet kunt loslaten.” En dan volgt een lange lofzang op de figuur van Evens en zijn strips.

Olivier Schrauwen was voor de derde keer genomineerd voor de prestigieuze prijzen in Angoulême: vorig jaar met zijn Franse vertaling van ‘De man die zijn baard liet groeien’ (Bries), en in 2007 zijn debuut ‘My boy’ (Bries). Dit jaar verscheen zijn bijzonder mooi uitgegeven ‘Le miroir de Mowgli’ bij de kleine Franse uitgeverij Ouvroir Humoir. Schrauwen kreeg uiteindelijk geen prijs, hoewel dat min of meer verwacht werd. Art Spiegelman, de juryvoorzitter en Amerikaanse auteur van ‘Maus’, heeft het in het januarinummer van het Franse magazine ‘Zoo’ over de Europese strip als een belangrijke inspiratiebron, en noemt Olivier Schrauwen in een adem met Javier Mariscal, Lorenzo Mattotti, Moebius, Lewis Trondheim, Jacques Tardi en José Muñoz.

Olivier Schrauwens werk wordt door wel meer collega’s geapprecieerd en bewonderd. Maar hij is ook de meest vertaalde van alle Vlaamse auteurs uit de tentoonstelling van 2009. Zijn werk is vertaald in het Engels, Frans, Duits, Fins, Pools, Spaans en Italiaans, en komt binnenkort nog uit in het Noors.

De teller van stripvertalingen met steun van het VFL staat nu, na vijf jaar actieve promotie, op 42. In Angoulême had het VFL meer dan dertig afspraken met internationale uitgevers en stripfestivals. Er werd nieuw werk getoond, maar vooral gepraat over alle projecten die nog in de pijplijn zitten. Daarbij ging het het vaakst over ‘Toen David zijn stem verloor’ (Oog en Blik), het nieuwe boek van Judith Vanistendael. Dat verscheen gelijktijdig met de Nederlandse editie in Frankrijk bij Le Lombard, en kreeg alleen nog maar lovende recensies. Vanistendael mocht de cover én de cartoon van de Angoulême special van ‘Le Charente Libre’ op donderdag tekenen, waarin bovendien nog een interview met haar stond. Mooie publiciteit, want die wijdverspreide krant vind je tijdens het festival overal in de stad.

En de Vlamingen lieten nog meer van zich spreken. Op donderdagavond organiseerde het VFL een ‘fête flamande’, samen met Strip Turnhout, Pinceel Stripverspreiding, de Vlaamse vertegenwoordiging in Parijs en Flanders Investment and Trade (FIT). De drie auteurs die met het VFL meereisden naar Angoulême, Leen Van Hulst, Ivan Adriaenssens en Wauter Mannaert, tekenden een uitnodiging in de vorm van een bierkaartje, illustrator Jan Van Der Veken was dj van dienst. De opkomst was enorm met meer dan 300 uitgevers, auteurs, journalisten en andere professionelen.

Eerder die avond stond Nix, de auteur van ‘Kinky en Cosy’, op het podium tijdens de openingsceremonie van het festival, verkleed als een van zijn personages. Hij kondigde aan dat nog voor eind dit jaar een animatieserie klaar zal zijn, gebaseerd op zijn populaire stripreeks. De Frans-Belgische coproductie van 500 korte filmpjes zal in het Engels worden opgenomen en wereldwijd worden aangeboden. De eerste Amerikaanse uitgave van ‘Kinky en Cosy’ haalde in 2011 de bestsellerlijsten van ‘The New York Times’.

Het VFL kondigde al aan dat het de vierde en laatste keer is dat het in Angoulême uitpakt met zijn populaire verkoopstand in de vorm van een café. De grote en mooi ingerichte verkoopstand ‘Café BD Chez les flamands’, in goede handen van de Antwerpse stripwinkel Mekanik-Strip, wordt vooral geapprecieerd voor de originaliteit en hoge kwaliteit van de verkochte boeken: originele strips en vertaald werk van Vlaamse auteurs.

Volgend jaar zal het VFL uiteraard opnieuw in Angoulême aanwezig zijn. Daarbij zijn de afspraken met internationale stripuitgevers essentieel, maar het VFL hecht ook veel belang aan de zichtbaarheid van de Vlaamse strip tijdens het festival. Het hoopt daarbij dat de Vlaamse overheid de inspanningen van het VFL voor de promotie van de Vlaamse strip in het buitenland zal blijven ondersteunen. Want het mag wel duidelijk zijn dat de prominente aanwezigheid in Angoulême van de afgelopen vier jaar zijn vruchten heeft afgeworpen. 

Over het VFL

Het Vlaams Fonds voor de Letteren (VFL) is een Vlaamse Openbare Instelling (VOI), actief sinds 1 januari 2000. Het VFL steunt de Nederlandstalige letteren en de vertaling in en uit het Nederlands van literair werk in de brede zin van het woord.

De buitenlandwerking van het VFL heeft als doelstelling de Vlaamse literatuur in het buitenland te promoten.

Meer informatie

VFL – Els Aerts, stafmedewerker buitenland voor strips – +32 (0)475 54 41 40 – els.aerts@vfl.be

www.vfl.be ; www.vfl.be/buitenland

Beste leden van de Stripgilde,

Misschien beseffen we het nu nog niet goed, maar later zullen we zeggen dat voor de Stripgilde het jaar 2011 een mijlpaal was. Niet vanwege onze gewone bedrijvigheden, die we naar jaarlijkse gewoonte verder zetten, maar wel omdat we het lef hebben gehad om vier stripalbums uit te geven. En de stripwereld heeft het geweten.

Bovendien is onze nieuwe site nu online. Daarop kunnen alle stripauteurs zich kenbaar maken met hun werk. Wij bekijken nu de mogelijkheid om een echte portfolio van elk lid online te plaatsen. Vorig jaar hadden wij 50 leden, maar we merken dat nog niet iedereen zijn profiel op de site heeft geplaatst. Doe het alsjeblief binnen de kortste keren, je hebt hiervoor betaald en je hebt er recht op.

Even ter herinnering: Wij zijn een  beroepsvereniging van stripauteurs, zowel gevestigde waarden als aspiranten, die geleid wordt door een bestuur van gedreven vrijwilligers en die op een open en ongedwongen manier met elkaar in contact staan.
Samen met onze leden willen we de krachten bundelen om gezamenlijk de belangen van de sector te verdedigen.
De V.O.S. wil in een constructief overleg staan met de uitgevers, de organisatoren van stripbeurzen, het Vlaams Fonds voor de Letteren en andere spelers op de markt.
De V.O.S. zal ten allen tijde de belangen en de rechten verdedigen van de stripauteur en er naar streven om zijn sociaal statuut te verbeteren.

De V.O.S. is ook een ontmoetingsplaats voor de leden waar zowel online als offline elkaar kan bijgestaan worden met tips en raadgevingen, de vernieuwde website van de Gilde zal hierbij een prominente rol spelen.
Via de website kunnen leden zich voorstellen aan de hand van een persoonlijke fiche, waarop hun werk aan de buitenwereld getoond kan worden.
De blog kan gebruikt worden om nieuwtjes en voorsmaakjes te delen met het publiek.
Het forum op zijn beurt is de ideale ontmoetingsplaats om tips, ideeën en opdrachten uit te wisselen.

Het lidmaatschap van de Stripgilde zorgt er ook voor dat haar leden automatisch aangesloten zijn bij de Vlaamse Auteursvereniging, die alle auteurs van Vlaanderen overkoepelt en hun belangen verdedigt. (Auteurs van proza, poëzie, toneel, scenaristen, jeugdliteratuur, literaire non-fictie, strips, illustratoren en literaire vertalers.)
Jaarlijks zijn alle leden van harte uitgenodigd op de Algemene Vergadering in het Belgisch Centrum voor het Beeldverhaal, om desgewenst mee kleur te geven aan onze visie.
Als extra bonus is het Belgisch Centrum voor het Beeldverhaal ook het hele jaar gratis toegankelijk voor al onze leden.

In 2011 zien we een uitbreiding van onze activiteiten met het opstarten van de Stripgilde uitgeverij.
Wederom willen we hier de auteur centraal stellen.

De Stripgilde uitgeverij is geen klassieke uitgever. Een uitgave bij de Stripgilde is in wezen een uitgave in eigen beheer, maar gemaakt vanonder de paraplu van de Gilde. Het zwaartepunt ligt bij de auteur, zowel voor de kosten als de baten. De auteur staat in voor de productie en financiering van het werk (van creatie tot en met druk), de Gilde op zijn beurt neemt de administratieve taken op zich en alle kosten die daarmee gepaard gaan. De inkomsten van het album vloeien bijna integraal terug naar de auteur, de Gilde neemt slechts een klein percentage van 5 % af voor het verwerken van de administratieve taken. Alle andere inkomsten zijn voor de auteur. Net zoals alle rechten integraal bij de auteur blijven.

Wij zijn een vzw, en vanuit die optiek hoeven wij niet, zoals een klassiekere uitgeverij, ons initiatief in de eerste plaats als een voor onze vereniging winstgevende bedrijvigheid te zien. De albums van Kristof Spaey en Marc Legendre verdienden al binnen de maand hun drukkosten terug, wat heel uitzonderlijk is. Het album van Steven Dupré haalt die op dit moment, hetgeen betekent dat sowieso voor geen van de albums verlies is, integendeel, zij kunnen vanaf nu hopen op een winst die substantieel zal zijn. Samen met het album ‘Brussel in Beeldekes’ van 2009 hebben we nu reeds vijf albums op ons conto staan.

Op de Algemene Vergadering wordt onze werking op een duidelijke manier uit de doeken gedaan en geven wij openheid van boeken. Wij hebben voor onze leden niets te verbergen.

Nog een klein detail: Wij verhogen dit jaar ons lidgeld, aangezien een substantieel deel hiervan naar de Vlaamse Auteursvereniging gaat. Het lidgeld gaat van € 60 naar € 85.

Daarvan is € 50 voor de Stripgilde en € 35 voor de Vlaamse Auteursvereniging met wie wij een convenant hebben. Leden die al aangesloten zijn bij de Vlaamse Illustratorenvereniging (VIC) en daar hun lidgeld al betaald hebben, die hoeven maar

€ 50 aan ons te betalen. Gelieve dat ook te melden bij uw overschrijving.

Rekeningnummer:

IBAN: BE68 0688 9250 7434
Vlaamse Onafhankelijke Stripgilde
Catershoflaan 25
B-2170 Merksem

PROGRAMMA ALGEMENE VERGADERING 4 FEBRUARI 2012

Start: 15:00 in het Auditorium (eerste verdieping)

15:00Van 15 tot 15:35: Joris Vermassen alias Fritz Van den Heuvel (stripauteur, scenarist, docent Syntra-West) spreekt over de cross-over tussen strips, literatuur en kunst. Vanaf 15:35 tot 15:50 interactie met de aanwezige leden.

Van 16:00 tot 16:35: Hans Dijkmans (illustrator, karakterdesign, cartoons en strips) spreekt over de digitalisering van de strips. Hij schetst de toekomstmogelijkheden voor de strips. De grote uitdaging is om met je strips zichtbar te zijn op het web. Een digitaal platform kan hierbij helpen. Van 16:35 tot 16:50 interactie met de zaal.

Van 16:50 tot en met 17:25: Stephan Timmers vertelt ons meer over de BNS: De beroepsvereniging van Nederlandse stripmakers. Waar zijn zij mee bezig en hoe kunnen we in de toekomst met hen samenwerken. Van 17:25 tot en met 17:40 interactie met de zaal.

Van 17:40 tot en met 18:25: De Vlaamse Onafhankelijke Stripgilde spreekt bij monde van Marc Verhaegen en Steven Dupré over haar werking tijdens het afgelopen jaar en meer bepaald over de website en het initiatief van uitgever. Hoe ging dat in zijn werk en welke cijfers leverde dat op? Gastspreker is Kristof Spaey. Van 18:25 tot en met 18:40 interactie met de zaal.

Om 19:00 in de Boudewijnzaal (eerste verdieping, naast auditorium):

UITREIKING STRIPVOS BESTE NEDERLANDSTALIGE ALBUM EN STRIPVOS MEEST VERDIENSTELIJK PERSOON OF ORGANISATIE.

Ook dit jaar hebben wij een externe jury aangesteld om uit een lijst van door onze leden aangeduide albums een keuze te maken welk album de stripvos verdient. De verdiende winnaar is Simon Spruyt geworden met SGF. Inleiding gebeurt door Dirk Deneyer, een van de juryleden en door Joris Vermassen, scenarist van de Bamburgers. (Stripreeks waarvan Simon de tekenar is)

De Stripvos voor de meest verdienstelijke organisatie werd op democratische manier gekozen via een poll op onze website. De winnaar maken wij hier bekend.

Momenteel zijn wij druk in de weer om een muzikale omlijsting te zoeken rond dit gebeuren.

Na de uitreiking heeft een receptie plaats, waarop iedereen hartelijk is uitgenodigd. Het is een ideale gelegenheid om de winnaars te feliciteren en om nieuwe mensen te leren kennen of met oudere bekenden te praten.

Om 20:00 in de Brasserie: 

Wij worden vergast op een onvervalst Nero-menu!!!

Dat houdt de volgende gangen in. Veel gangen zijn er niet aangezien Nero een eenvoudige volksmens is.

• Tomaat-garnaal op Nero’s wijze
• Vlees- of visballetjes met een keuze van diverse sauzen (tomaten, paraplu, provençal, witloof, Luikse saus, kriekenbiersaus e.a.) Voor de rest geen groenten, want Nero verkiest hier frietjes bij.
• Desert: een Nerowafel (vergelijkbaar met een Brusselse wafel met slagroom en chocola, maar dan beter)
• Of er nog een koffie bij is hangt af van het humeur van Nero zelf. Afwachten maar.

Nero heeft ons gezegd dat dit menu € 30 per persoon kost en dat deze som mag gestort worden op rekening van de Vlaamse Onafhankelijke Stripgilde.

Gelieve uw deelname (+ aantal personen) aan het diner ook zo snel mogelijk per mail te bevestigen aan dewulf.rik@skynet.be !

Rekeningnummer:

IBAN: BE68 0688 9250 7434
BIC: GKCCBEBB
Vlaamse Onafhankelijke Stripgilde
Catershoflaan 25
2170 Merksem

Vanwege het voltallig bestuur van de Stripgilde:

Wim Swerts, Rik De Wulf, Steven Dupré, Patrick Van Oppen, Jos Vanspauwen, Ivan Claeys en Marc Verhaegen.

De genomineerden waren in alfabetische volgorde Figaro 6 door Steve van Bael; Jorikus Magnus 1 van Verhast en Criva; Jump 13 door Charel Cambré; SGF van Simon Spruyt en Sherman 1 door Griffo en Desberg.

Hoewel het vaak moeilijk oordelen is tussen strips uit verschillende genres gericht op verschillende doelgroepen en je in zo’n situatie gedwongen wordt appelen met peren te vergelijken, bleek al gauw dat één titel uit de rij alle eer naar zich toe trok.

Niet enkel vanwege de mooie, verzorgde uitgave, in een sobere, statige kaft, versterkt door zwartwit schutbladen en het introductieverhaal dat de ironische ondertoon blootlegt en je stelselmatig maar onherroepelijk binnenzuigt in de fascinerende wereld die het ambitieuze hoofdpersonage rond zich opbouwt.

Met trots kondigt de jury zijn unanieme keuze aan om Simon Spruyts SGF te bekronen als Beste Nederlandstalige Album van 2011.

SGF leek op het eerste zicht de minst toegankelijke strip uit het voorgelegde rijtje te zijn en vergt enige inspanning van de lezer. Maar wie over de drempel stapt wordt daarvoor rijkelijk beloond. Simon bewijst zijn stevige grip op het métier door meerdere teken- en vertelstijlen naadloos met elkaar te mengen. Zo zijn de personages de ene keer getekend als van vlees en bloed, de andere keer lijken ze eerder iconen. Die mengeling zorgt voor enkele fijne explosies, zowel grafisch als inhoudelijk. Want ook wat dat laatste betreft kom je als lezer aan je trekken. De vertelling over de op- en ondergang van het artistieke genie SGF is immers niet vrijblijvend. Het maatschappijkritische, satirische pamflet nodigt uit tot denken. De auteur weet daarbij ook de draak met zichzelf te steken. Leuk, puntig en vlijmscherp. Deze passende symbiose van tekst en grafische uitwerking verdient dan ook alle lof en aandacht. Bij deze al een verdiende erkenning.

**een preselectie op basis van een stemming gehouden binnen de Stripgilde-organisatie.
*De jury: Baeken Serge, Bosschaert Jan, Deneyer Erik, Heuvel Eric, Jippes Daan

- Figaro 6 – De Vloek van Mira / Steve Van Bael-Standaard Uitgeverij
- SGF / Simon Spruyt – Silvester
- Sherman 1 – De belofte. New York / Griffo/Desberg-Le Lombard
- Jump 13 – Boek XIII / Charel Cambré-Standaard Uitgeverij
- Jorikus Magnus 1 – Het verdrag / Criva/Verhast-Saga Uitgaven

In 2012 bestaan De Kiekeboes vijfendertig jaar. De strip werd indertijd bedacht door de Antwerpse stripmaker Merho (°1948, pseudoniem van Rob Merhottein) en groeide uit tot de best verkopende en populairste strip van Vlaanderen. Strip Turnhout en de Warande halen De Kiekeboes en Merho naar Turnhout. Merho was eregast van het Strip Turnhout-festival op 9, 10 en 11 december, terwijl dat weekend ook een tentoonstelling opent in de Warande die de relatie tussen De Kiekeboes en de wereld van de kunst in kaart brengt.

Ter gelegenheid daarvan werd Merho tijdens de galavoorstelling compleet (en aangenaam) verrast door de huldiging met een StripVos 2011 – Carrièreprijs.
Hij kreeg die met veel lovende woorden uit handen van Stripgildevoorzitter Marc Verhaegen.

De tentoonstelling ‘Museum K’ is intussen te zien in de Kuub, de zaal van de Warande van zaterdag 10 december tot en met zondag 8 januari 2012. De toegang tot de tentoonstelling is gratis.

Foto StripVos: Wim Swerts
Foto Merho: Jim Bella

De Bronzen Adhemar/Vlaamse Cultuurprijs voor de Strip gaat dit jaar naar Steven Dupré. Hij mocht tijdens het Strip Turnhout-festival een beeldje van Marc Sleens Adhemar in ontvangst nemen, alsook een geldbedrag van 12.500 euro. “De bekroning voor iemand die al van kindsbeen met striptekenen bezig is en wiens talent en veelzijdigheid tot ver buiten onze landsgrenzen wordt erkend”, aldus Vlaams minister van Cultuur Joke Schauvliege.
Steven Dupré maakt al een kwarteeuw strips met eigen reeksen als “Wolf”, “Sarah en Robin” en “Coma”. De laatste jaren werkte hij vooral voor het buitenland, en maakt hij strips met Didier Alcante (Interpol) en Alexandre Astier (Kaamelott). Dupré neemt daarnaast ook deel aan groepsprojecten als “Pandora’s Box” en “De herinnering aan Abraham”. In september verschijnt het eerste deel van zijn nieuwe grote eigen project “Midgard”.

Volgens de jury is Dupré een uitstekend ambassadeur van de Vlaamse strip. “Zijn tekenwerk bezit universele kwaliteiten, hij heeft visie en integriteit, weet goed waar hij mee bezig is en heeft succes in het buitenland. Hij vertoont vakmanschap in alle facetten van het metier, zijn tekeningen zijn secuur, stralen een grote naturel uit en hebben nooit aan kwaliteit ingeboet. Ook als scenarist beheerst hij de kunst om zijn publiek mee te voeren naar een levensecht, parallel universum in fijnzinnige verhalen met vooral veel diepgang.”

Niet alleen Steven Dupré viel in de prijzen. De Nederlandse stripauteur Michiel van de Pol won de Willy Vandersteenprijs voor beste Nederlandstalig beeldverhaal met zijn album “Terug naar Johan” en Merho werd door de Stripgilde gehuldigd met de StripVos 2011-carrièreprijs.

Foto: Jim Bella

Aldaar kan u ook stemmen voor de publieksprijs.
En nog iets: er is een gratis vat!

Enkel een terminale ziekte wordt aanvaard als excuus om er niet bij te zijn.
Met supersteun van: Zone 5300, Stripschrift en Bonte.
Met steun van: Epic Stripwinkel, Eppo Magazine, Mad Magazine, ‘t Vlaams Stripcentrum en Brainfreeze.
Met logistieke steun van: Pinceel Stripverdeling, Luc Cromheecke en Pieter De Poortere.

Tijdens de 2-jarige opleiding ‘stripauteur’ gidsen de lesgevers creatieve +18-jarigen door het volledige productieproces van een stripalbum. Startend van het scenario en het storyboard, over de verschillende tekentechnieken, stripstijlen en postproductietechnieken. Ook bekijken we de stripgeschiedenis en worden bestaande strips geanalyseerd. tenslotte komen ook de planning, organisatie, budgettering en marketing van een stripalbum aan bod. Je leert alles over: -de productiepiramide van idee en scenario tot output en publicatie -tekentechnieken van basis tot karakterdesign en decor -alles over de stripgeschiedenis en hoe je een strip moet analyseren -postproductietechnieken -planning en organisatie voor het uitbrengen van een eigen stripalbum.

Marc is in ieder geval erg enthousiast : “Ik heb dit nog nooit gedaan. Ik zal veel tijd en energie steken in de voorbereiding van de lessen. Ik heb het voordeel dat ik uit een rijke ervaring kan putten en hoop dat ik de cursisten vele interessante weetjes kan bijbrengen. Ik kijk er in ieder geval naar uit en kan rekenen op de ervaring van een paar toffe collega’s.”

Inschrijven is nog steeds mogelijk: Syntra West VZW Spoorwegstraat 14, 8200 Brugge Tel: 050 40 30 62. Vragen naar Caroline Dejonghe: 050 40 30 68 of 078 353 653. caroline.dejonghe@syntrawest.be of info@syntrawest.be

Docenten Stripauteur Fritz van den Heuvel, Hans Dijckmans en Marc Verhaegen